Acupunctuurpraktijk Huan Mai


Bestaan meridianen?

Regulier beschouwd is een meridiaan geen geaccepteerd begrip. Wanneer een client ook in reguliere behandeling is, kan het handig zijn, om een vertaalslag te kunnen maken naar meer vergelijkbare termen. De ontwikkelingen in de biochemie en fysiologie gaan snel, het lichaam is zeer complex, en meer kennis kan uiteindelijk leiden tot een betere beslissing of de acupunctuur wel of niet toegepast kan worden. Daarom wil ik graag een beeld geven hoe meridianen zouden kunnen ontstaan.

Een manier om tegen meridianen aan te kijken is om ze te beschouwen als een hoofdroute van immuuncellen. Het gaat hier met name om bepaalde immuuncellen, de monocyten, die, aangekomen bij een cel of weefsel, zich veranderen in macrofagen, en lichaamsvreemde of versleten onderdelen van de cel ''opeten'' en starten met herstel van het weefsel. Deze monocyten bewegen zich continu door het hele lichaam door grote bloedvaten en lymfevaten en door kleine (te kiezen tussen vele parallelle) vertakkingen, om te inspecteren of er beschadigingen zijn opgetreden. Deze beschadigingen kunnen simpelweg ontstaan door te leven en de spieren te gebruiken. Maar ook veroudering en ziekte of een verwonding dragen hier aan bij. Prikken of massagetechnieken kunnen lokaal deze stroom van lymfocyten bijsturen. Van belang is dat het  traject van de meridiaan dat in huid, bindweefsel en spieren verloopt, behalve een verloop over het lichaam ook een aftakking naar binnen naar het met deze meridiaan geassocieerde orgaan heeft. Hoe deze associatie tussen meridiaan en orgaan tot stand komt heeft te maken met het circadiaans ritme: verdeeld over de dag van 24 uur vertoont het lichaam diverse circadiaanse ritmes met een maximum werking gedurende een bepaald tijdvak (bijvoorbeeld 2 uur) en een minimum werking (vaak 12 uur later). Door op specifieke punten te prikken, kan de stroom van monocyten gestimuleerd worden, zodat het traject langs de spieren en bindweefsel en langs het orgaan optimaal geinspecteerd wordt door de monocyten.

Een meridiaan (eigenlijk een tweetal yin yang gekoppelde meridianen) is te associeren is met een groep spieren die aktief zijn tijdens een bepaald gedrag. Er wordt hierbij een eenvoudig onderscheid gemaakt tussen zeer aktief gedrag (fysiek werk genoemd), inaktief gedrag (slapen) en rustig gedrag (eten). Het accent in dit verhaal ligt op de snelheid  van de metabolische energie: de energieproductie en de warmteproductie, dat in deze ''drie gedragingen'' duidelijk verschillend is en voor alle lichaamscellen (spiercellen) van het lichaam. De aktiviteit van de lichaamscellen wordt in principe gelijk aangestuurd door de hersenen. Deze aansturing vindt plaats via hormonen en neurotransmitters. Deze bepalen de mate van activiteit van de mitochondrien.

Elke cel heeft een aantal onderdelen, mitochondrien genoemd die energie (en warmte) voor de cel produceren, afgestemd op de behoefte van de cel aan energie en warmte. Cellen in spieren en organen bezitten veel mitochondrien. Welk gedrag plaatsvindt maar ook omgevingstemperatuur (seizoen, maar ook tijdstip van de dag) bepaalt de aktiviteit van de mitochondrien. Hormonen geven aan hoe hard de mitochondrien dienen te werken.

Meridianen verlopen over de lengterichting van het lichaam. Van de twaalf yin en yang meridianen beschouwen we drie yang meridianen. Een (yang)meridiaan kan beschouwd worden als een groep spieren langs de meridiaan die onder bepaalde omstandigheden gezamelijk aktief zijn. Een drietal (yang) beenmeridianen verlopen respectievelijk aan de voorkant van het lichaam, aan de zijkanten en aan de achterkant. Deze drie meridianen zijn met drie typen gedrag in verband te brengen, fysiek werk, eten en slapen, elk met een andere snelheid /instelling van het metabolisme in de mitochondrien. Gedrag gaat samen met beweging van een set spieren. Het ene soort gedrag gebruikt een andere set spieren (relatief meer activiteit dan andere actieve spieren) dan het andere gedrag. Bij wakker worden, opstaan, alert worden, worden spieren aan de achterkant van het lichaam geactiveerd (lokatie van de blaasmeridiaan). Spieren aan de voorzijde van het lichaam worden met name geactiveerd tijdens de maaltijd, het bewegen naar voedsel, een hap nemen, maar het kan ook figuurlijk zijn: een boek lezen, informatie tot je nemen. De maagmeridiaan bevindt zich aan de voorkant van het lichaam. Tenslotte over de spieren aan de zijkant van het lichaam waar de galblaasmeridiaan verloopt. De spieren aan de zijkant  zijn betrokken bij koerswijziging. Een voor de omgeving onverwachte en snelle koerswijziging vindt plaats bij dieren in de vorm van jagen en bij vluchten voor de jager, het plannen van een route om snel te jagen of snel te vluchten. In figuurlijke zin heeft de mens ook snel gedrag nodig, waarbij gepland wordt, een uitdaging, of andere werkzaamheden.

                         

Balans, het handhaven van evenwicht tijdens beweging, en zeker bij snelle bewegingen speelt natuurlijk ook een rol. Tijdens de beweging dient het zwaartepunt van het lichaam niet teveel extra bewegingen te veroorzaken, dat zou energieverspilling zijn. De hersenen sturen daarom bewegingen en balans gecoordineerd aan. Ook wanneer alleen de armen bewogen worden, zullen tonische spanning van bepaalde spieren in been en romp continu worden bijgesteld. In het kader van bewegingen tijdens gedrag wordt een onderscheid tussen voor, achter en zijkant van lichaam en benen gemaakt. Vanwege de noodzaak tot balans zijn de drie yang beenmeridianen gekoppeld met drie yang armmeridianen.


           

Als de spieren vermoeid raken, is het tijd voor ander gedrag, en gaan de hersenen het gedrag proberen te veranderen. De hersenen nemen het gedrag waar op verschillende manieren: via zintuigen, ogen, oren, via waarneming van bepaald gevoel (slaperigheid, eetlust, diverse emoties) maar ook via proprioceptie. Proprioceptie is de waarneming van de hersenen van de stand, beweging en tonus van de ledematen, gewrichten en pezen, het gevoel van ''zwaarte'', vermoeidheid of alertheid van de spieren, ofwel het lichaamsbesef. Ook het metabolisme van het lichaam is afhankelijk van het gedrag. Spierbeweging vraagt veel energie en het ene soort gedrag vraagt meer energie dan de andere. De vorming van deze energie is uiteindelijk weer afhankelijk van goed functionerende organen. De aktiviteit van de organen worden geregeld door hormonen afkomstig uit de hersenen. Bovendien vindt gedrag vaak plaats gedurende een bepaalde tijd van de dag (etmaal) plaats, waardoor de hersenen het gedrag enigszinds kunnen voorspellen en voorbereiden. Als de hersenen vermoeidheid waarnemen dan gaan ze voorbereiden op een ander gedrag, vaak passend met wat normaliter in dat tijdsvak van het etmaal plaatsvindt. Vereenvoudig uitgedrukt: het ene soort hormoon en neurotransmitter wordt afgebroken, en een ander soort wordt meer geproduceerd, klaar voor gebruik. Het traject dat samenhangt met vermoeidheid wordt door het immuunsysteem en bindweefselvorming hersteld. Acupunctuur draagt mogelijk een klein steentje bij in dit proces.

Een acupuncturist of een shiatsu therapeut bepaalt de energie van de meridianen. Bepaalde vragen in de anamnese wijzen op een meridiaan (of een combinatie van meridianen). De verschillende wijzen van diagnosticeren, zoals polsdiagnose en tongdiagnose dragen ook bij, ter bevestiging van de bevindingen in de anamnese.

Vaak zijn er proefondervindelijk goed werkende puntformules. Dit kunnen in het verleden bewezen formules zijn. Acupunctuur maakt bovendien gebruik van palpaties van mate van slapte of stevigheid van punten, beinvloed door lysyloxidase. Dit bepaalt mede de gebruikte puntcombinatie. Er zijn verschillende strategieen mogelijk, bij de een werkt de Japanse acupunctuur beter, bij de andere de Chinese acupunctuur.

Hieronder is een pdf gevoegd waarin een poging is gedaan om in fysiologische en biochemische processen aan te geven in welke richting mogelijk gezocht kan worden voor een reguliere beschrijving van TCM. Hierin staan de wetenschappelijke literatuurverwijzingen vermeld, waarvan gebruik is gemaakt. Elk van de twaalf meridianen is geassocieerd met een orgaan. De monocyten stromen daarom niet alleen in spieren, bindweefsel en huid, maar tegelijk doen ze het orgaan aan, dat bij de meridiaan hoort. Geprobeerd wordt, te beschrijven hoe dit kan ontstaan. Ook wordt beschreven hoe de polsdiagnose een indruk van de meridiaan energie kan geven. Tenslotte wordt beschreven hoe omgevingstemperatuur (seizoenen) invloed kan hebben op bepaalde TCM termen. In de anamnese worden vragen gesteld, die kunnen wijzen op TCM termen en bepaalde meridiaan(en) die uit evenwicht zijn.

De inhoud van dit verhaal is geschreven aan de hand van persoonlijke inzichten. Gedeeltelijk is het wetenschappelijk onderbouwd, gedeeltelijk bestaat het uit hypotheses. De biochemie en fysiologie was voor mij relatief toegankelijk vanuit mijn achtergrond: de universitaire studie Moleculaire levenswetenschappen, en vanuit mijn promotieonderzoek op het gebied van bepaalde hersengebieden. Het is op geen enkel moment de bedoeling om hiermee medisch advies te verstrekken, of een medische diagnose te stellen. Ik wijs dan ook elke verantwoordelijkheid hieromtrent af. De manier waarop ik acupunctuur uitoefen in mijn praktijk, is gebaseerd op protocollen volgens de Traditionele Chinese Geneeswijze, zoals deze onderwezen wordt op de door mij in 2011 afgeronde acupunctuur opleiding en in 2008 afgeronde Shiatsu opleiding.

Westers Medische beschrijving van het TCM werkingsmechanisme