Acupunctuurpraktijk Huan Mai

Meridianen

Regulier beschouwd is een meridiaan geen geaccepteerd begrip en niet aan te wijzen in het lichaam met een fysieke structuur. Binnen de traditionele Chinese geneeswijzen worden meridianen beschouwd als een samenhang van een aantal kenmerken. De vertikale lijn waarmee een meridiaan meestal mee wordt afgebeeld op het lichaam is een abstractie is van deze kenmerken. Ik wil graag een beeld geven hoe meridianen zouden kunnen ontstaan, gebruik makend van de reguliere Westers-Medische biochemie en fysiologie. De inhoud van dit verhaal is geschreven aan de hand van persoonlijke inzichten. Gedeeltelijk is het wetenschappelijk onderbouwd, gedeeltelijk bestaat het uit hypotheses. De biochemie en fysiologie is voor mij toegankelijk vanuit mijn achtergrond, de universitaire studie Moleculaire levenswetenschappen, en vanuit mijn neurofysiologisch gerichte promotieonderzoek. Het is op geen enkel moment de bedoeling om hiermee medisch advies te verstrekken, of een medische diagnose te stellen. Ik wijs dan ook elke verantwoordelijkheid hieromtrent af. De manier waarop ik acupunctuur uitoefen in mijn praktijk, is gebaseerd op protocollen volgens de Traditionele Chinese Geneeswijze, zoals deze onderwezen wordt op de door mij in 2011 afgeronde acupunctuur opleiding en in 2008 afgeronde Shiatsu opleiding.

Circulerende immuuncellen passend bij spieren die actief zijn tijdens een specifiek gedrag

Een manier om tegen meridianen aan te kijken is om ze te beschouwen als een hoofdroute van immuuncellen. Bepaalde immuuncellen inspecteren continu het lichaam, waarbij ze zich blijven verplaatsen. Gedrag leidt tot gebruik van een set spieren. Gebruik van spieren leidt lokaal tot slijtage, dat immuuncellen aantrekt, de route van immuuncellen beinvloedt. Behalve spieren, speelt bindweefsel ook een belangrijke rol, om krachten tijdens de beweging op te vangen, en is bindweefsel ook onderhevig aan slijtage. Bindweefsel zit tussen en rondom spieren en om organen, houdt alles op zijn plaats, en vormt daarmee een verbinding tussen spieren en organen. Lokaal prikken kan een stimulerende invloed hebben op deze stroom ''immuuncellen''.


Proprioceptie in spieren, huid en bindweefsel langs het traject van een meridiaan

Gedrag leidt tot gebruik van een set spieren die betrokken zijn in een bepaalde bewegingsrichting/orientatierichting van het lichaam, waar zowel beweging als handhaving van balans een rol speelt. De volgende drie soorten gedrag worden beschouwd: (1) ''eten, informatie opnemen, naar voren bewegen'', (2) ''slapen/waakzaam worden, staan of gaan liggen, naar achter'' en (3) ''fysiek werk verrichten, keuzes maken, gaan we naar links of naar rechts''. Deze drie soorten gedrag passen gemiddeld gesproken bij drie soorten bewegingsrichting van het lichaam: naar voren (1), naar achteren/rechtop (2) en naar opzij/afwisselend naar links en rechts.

Tijdens het wakker worden, opstaan, alertheid, worden spieren aan de achterkant van het lichaam geactiveerd (lokatie van de blaasmeridiaan). Spieren aan de voorzijde van het lichaam worden met name geactiveerd tijdens de maaltijd, het bewegen naar voedsel, een hap nemen, maar het kan ook figuurlijk zijn: een boek lezen, informatie tot je nemen. De maagmeridiaan bevindt zich aan de voorkant van het lichaam. Tenslotte over de spieren aan de zijkant van het lichaam waar de galblaasmeridiaan verloopt. De spieren aan de zijkant  zijn betrokken bij koerswijziging. Een voor de omgeving onverwachte en snelle koerswijziging vindt plaats bij dieren in de vorm van jagen en bij vluchten voor de jager, het plannen van een route om snel te jagen of snel te vluchten. In figuurlijke zin heeft de mens ook snel gedrag nodig, waarbij gepland wordt, voor een uitdaging, of andere werkzaamheden.

                         

De hersenen nemen het gedrag waar op verschillende manieren: via zintuigen, ogen, oren, via waarneming van bepaald gevoel (slaperigheid, eetlust, stress, diverse emoties) maar ook via proprioceptie. Proprioceptie is de waarneming van de hersenen van de stand, beweging en tonus van de ledematen, gewrichten en pezen, het gevoel van ''zwaarte'', vermoeidheid of alertheid van de spieren, ofwel het lichaamsbesef.

Tijdens spierbewegingen passend bij het gedrag, speelt handhaving van balans tijdens de beweging ook een rol. Ter handhaving van balans, gaat een vrijwillige armbeweging samen met een gecoordineerde verandering in de tonische beenspanning. Dat balans betrokken zou kunnen zijn bij meridianen is zichtbaar bij bepaalde strategieen in acupunctuur bij pijnbestrijding: wanneer de pijn zich bijvoorbeeld in de arm bevind, kan het zinvol zijn om acupunctuurpunten in beenmeridianen te behandelen. Het gaat hier meestal om de combinatie van een specifiek koppel van armmeridiaan en beenmeridiaan van een bepaald energie niveau.

Mitochondrien, warmte en energie

De drie soorten gedrag slapen, eten en fysiek werk verrichten hebben elk een ander energieniveau en warmtebehoefte. Temperatuur van de omgeving, het seizoen bijvoorbeeld, beinvloedt de behoefte van de cel aan warmte en energie. De energie en warmte van spier- en bindweefselcellen wordt geproduceerd in de mitochondrien in de cel. Een goede afstemming van de mitochondrien aan de gewenste energie en warmte binnen de cel is van levensbelang, en voorkomt de productie van teveel afvalstoffen. Mitochondrien werken met zuurstof, wat de mitochondria ook kwetsbaar maakt: een verkeerde afstemming van aanvoer en gebruik van zuurstof (waardoor eerder oxidanten gevormd worden) kunnen de mitochondrien beschadigen. Dit zijn processen die betrokken zijn bij vitaliteit en bij veroudering. Een minder goede afstemming van mitochondrien op de energie en warmte behoefte kan leiden tot kouwelijkheid, warmtegevoel, minder weerstand tegen snelle veranderingen in temperatuur, en vermoeidheid. Overigens zijn dit ook vragen uit de anamnese vooraf aan de acupunctuur behandeling.

De genoemde drie gedragingen (eten, fysiek werk en slapen) vinden vanzelfsprekend niet tegelijktijdig plaats: tijdens het ene gedrag kunnen de spieren van het andere gedrag rusten en herstellen. Slapen is een bijzonder gedrag, waarin de mitochondria worden hersteld/en een update plaatsvindt naar de behoefte overdag. Regelmaat in lichaamsbeweging, voedingspatroon en slaappatroon wordt vaak geadviseerd ter preventie van ziekten. Wordt men ziek of raakt men gewond, dan verandert het gebruik van energie en warmte. Via aanpassing van gedrag (b.v. in bed liggen) en passend spiergebruik past het lichaam zich aan. Wanneer de zieke mens zich gaat herstellen, en de acuutste fase voorbij is, komt acupunctuur in beeld, om het herstelproces te versnellen.

Hormonen, neurotransmitters en gedrag

Gedrag gaat samen met een set spierbewegingen en met emoties: eetlust, misselijkheid, stress, gauw boos, geen keuzes kunnen maken, moeite met slapen. Uiteraard gaat dit niet altijd samen, maar gemiddeld gesproken zal een emotie eerder tijdens een bepaald gedrag en spieractiviteit door de hersenen geassocieerd worden met elkaar. Prikken optimaliseert deze associatie (mits deze bestaan heeft in het verleden).

De aktiviteit van de lichaamscellen wordt in principe gelijk aangestuurd door de hersenen. Spieractiviteit, orgaanactiviteit, maar ook de mitochondrien in alle cellen. Hormonen werken vaak op de voor hen specifieke organen. Alle skeletspieren worden ook beinvloed door bepaalde hormonen, die de activiteit van mitochondrien in de spieren vindt plaats via hormonen in de bloedsomloop, zoals insuline, vasopressine en adrenaline.

De link onderaan de webpagina verwijst naar dia's die gebruikt zijn voor een lezing. Deze beschrijven in dit proces de rol van koper-, zink- en magnesiumionen. Deze ionen worden bij bepaalde enzymen ingebouwd als cofactor, en zijn onmisbaar bij diverse biochemische reacties. Dit bepaalt (mede) de snelheid van de vorming van een hormoon, en ook de snelheid van afbraak van het hormoon, naar gelang de omstandigheden. Hierdoor hoeven er geen grote voorraden worden aangelegd. Dit geldt ook voor de hormonen insuline, vasopressine en adrenaline. Insuline, vasopressine en adrenaline worden door de hersenen afgegeven aan het bloed om de activiteit van mitochondria in de spieren te beinvloeden. Deze hormonen worden vrijgegeven tijdens een bepaald gedrag. Beschreven zal worden hoe deze hormonen de toevoer en afvoer van koper, zink en magnesium in de spiercellen plaatsvindt. De centrale gedachte in deze tekst is nu, dat de energieproductie in de mitochondria worden bijgeregeld door deze intracellulaire verandering in koper, zink en magnesium. Ook regelt dit de warmteproductie in de mitochondria, waarbij de ratio tussen productie van energie en de productie van warmte per gedrag verschillend is per gedrag. Bepaalde enzymen in de mitochondria hebben koper als cofactor, andere enzymen zink, en weer andere enzymen magnesium, wat leidt tot bovenstaande beschrijving.

Het gedrag eten hangt samen met regulatie  van zinkionen, het gedrag fysiek werk met koper, en het gedrag ''slapen'' met magnesium. Nieren, maag, lever en alvleesklier spelen een rol bij de regulering van de hoeveelheid van deze ionen. Net als gedrag meestal een circadiaans ritme vertoont, is er een circadiaans ritme van de drie concentraties van zink, koper en magnesium in het serum (bloed) gemeten. De tekst is gebaseerd op gegevens uit wetenschappelijk onderzoek, waarvan de publicaties zijn vermeld. De combinatie van deze gegevens in de context van meridianen heeft echter wel nog meer bewijs nodig.

In de tekst waar de link naar verwijst wordt beschreven hoe op basis van dit verhaal de polsdiagnose en tongdiagnose in reguliere termen beschreven zou kunnen worden. Dit is belangrijk voor de acceptatie van acupunctuur, want deze twee vormen van diagnose stellen sturen de keuze van de te prikken acupunctuurpunten.

Acupunctuur kan veel, maar niet alles. Je zou het kunnen zien als een soort Chinese fysiotherapie. Acupunctuur kan mogelijk bijdragen op een aanvullende wijze op een reguliere behandeling, net als fysiotherapie helpt het herstel te bevorderen. Acupunctuur kan op subtiele wijze het energieniveau verbeteren, en herstelprocessen versnellen. Het zelf-genezend vermogen wordt gestimuleerd, indien het lichaam hier de capaciteit voor heeft. De manipulatie door prikken in acupunctuurpunten of masseren via shiatsu technieken hebben effect op het moment dat de situatie/gedrag/stress/slaap etc. zich aandient (vaak volgens een circadiaans ritme) en niet continu effect tijdens alle situaties, waken en slapen.

Het effect van een acupunctuurbehandeling kan zijn dat iemand beter slaapt en daardoor hersteld (indien herstel mogelijk is). Je voelt beter aan, neemt beter waar, wanneer je kunt beginnen en stoppen met je werkzaamheden, afgestemd op de omstandigheden. Na herstel - opbouw van conditie - kun je mogelijk met meer energie je activiteiten verrichten en anderszijds sneller ontspannen, wanneer dit nodig is. Dit alles, mits binnen de mogelijkheden van je herstelvermogen.

Westers Medische beschrijving van het TCM werkingsmechanisme (hypotheses)